Een avondje karaoke klinkt onschuldig. Wat als de hele ervaring gebouwd is op het exotiseren van een cultuur, zonder ook maar iets terug te geven aan diezelfde gemeenschap? De populaire karaokebar Duke of Tokyo, met vestigingen in Amsterdam, Utrecht en Rotterdam, is daar een schrijnend voorbeeld van.
In 2022 sprak ik mij via mijn Instagram Account uit over Duke of Tokyo, een karaokebar die in Amsterdam en Utrecht volgens hen “Tokyo by night” probeert na te bootsen. Ik deelde mijn zorgen over hoe deze zaak Oost-Aziatische culturen toe-eigent, vrouwenlichamen objectiveert en een gefantaseerde versie van Japanse identiteit inzet als marketingtool. Het leverde veel herkenning en steun op, maar ook weerstand.
Nu zijn we een paar jaar verder, wat is er veranderd?
De volledige branding van Duke of Tokyo draait om ‘Tokyo vibes’: neonlichten, Japanse teksten en borden, en Oost-Aziatische visuals vormen de rode draad van hun social media en interieur. Ze posten willekeurige foto’s van Pinterest, Tumblr en Instagram, vaak zonder enige bronvermelding of toestemming. Een terugkerend patroon totdat ik mij uitsprak over de karaoke bar in 2022 is het gebruik van foto’s van Japanse vrouwen, met seksistische hashtags als #JapaneseGirls, vergezeld van vuur- en hartjesemoji’s. Dit is de definitie van objectivering.
Vrouwenlichamen, in dit geval die van Oost-Aziatische vrouwen worden gereduceerd tot visuele props. Alsof hun bestaan enkel dient als decor voor een “authentieke” ervaring. Het is exotisme in zijn puurste vorm. Lees ook het artikel dat ik in 2021 heb geschreven over culturele toe-eigenen.
Duke of Tokyo doet zich voor als een ‘échte Japanse karaoke bar’. Maar niets is minder waar. Geen enkele persoon van Japanse of Oost-Aziatische afkomst zit in het managementteam. Alle oprichters zijn wit. In hun crowdfunding-video wordt met droge ogen gezegd: “Is Nederland klaar voor een echte Japanse karaoke bar?” Het antwoord is simpel: wat zij presenteren is geen Japanse karaoke bar. Het is een witte fantasie van wat Japan zou moeten zijn, met winst voor henzelf over de ruggen van Japanse cultuur en mensen.
Ze gaan nog verder dan esthetische toe-eigening: in 2017 organiseerden ze een Halloween feest onder de naam ‘Memoirs of a Dead Geisha’. Hierbij verschenen medewerkers verkleed in zogenaamde ‘geisha-kostuums’, compleet met dikke zwarte eyeliner (‘yellowface’) en stereotype Aziatische accessoires. De beelden hiervan circuleerden jarenlang op hun social media. Pas nadat er online kritiek kwam, verwijderden ze deze stilletjes. Geen excuses. Geen verantwoording. Alleen digitale schoonmaak.
Zij plaatsten de foto’s in 2017 en 2018. Op de rechterfoto heeft chef ‘Freek’ (links) dikke zwarte eyeliner opgedaan om een ‘yellowface’-karikatuur neer te zetten. Deze racistische karikatuur wordt gebruikt om ‘Oost-Aziaten’ te verbeelden. Het is een stereotype dat al in talloze films, series, cartoons en andere media gebruikt is.
De vrouw naast hem, ‘Simone Nicole’, draagt dezelfde eyeliner en neemt dezelfde pose aan. Ze lachen en knijpen hun ogen dicht. Samen met de hoofdband en opnieuw de Japanse tekst in het onderschrift, creëren ze deze racistische karikatuur.
Als je in een zoekmachine Japanse of Chinese kostuums intypt, zie je meteen hoe racistisch deze zogenaamde ‘kostuums’ zijn. Je ziet daar ook dezelfde eyeliner en de Fu Manchu-snor terugkomen. Deze gezichtsbeharing wordt vaak in verband gebracht met stereotiepe representaties van Oost-Aziatische personen in films en op televisie, met name Chinese schurken.
In hun crowdfundcampagne op social media en in hun promotievideo voor Duke of Tokyo zeggen ze: ‘Is … klaar voor een échte Japanse karaokebar?’
Door zichzelf een ‘echte’ Japanse karaokebar te noemen, liegen ze, stelen ze en doen ze alsof ze iets authentieks creëren. Dat is niet waar – het zijn allemaal witte mannen die Oost-Aziatische vrouwen fetisjeren en op vakantie in Japan zijn geweest.
Op de linkerfoto beelden ze een scène uit de racistische film Lost in Translation uit.
De film laat Japan en haar inwoners vooral zien als achtergronddecor voor de witte hoofdpersonages. Zij worden stereotiep, karikaturaal of als onbegrijpelijk neergezet, vaak puur voor humor. Er is weinig tot geen moeite gedaan om de Japanse cultuur of mensen met nuance en empathie te tonen, wat bijdraagt aan de exotisering en ontmenselijking van Oost-Aziaten.
In hun reactie schrijven ze dat ze DOL zijn op karaoke en Scarlett Johansson. De eigenaren van Duke of Tokyo zijn net zo Oost-Aziatisch als Scarlett Johansson in Ghost in the Shell. Het is dus logisch dat ze fan van haar zijn.
Al deze content stond sinds 2017 online. Pas nadat ik mijn verhalen over dit bedrijf deelde, hebben ze in stilte de berichten verwijderd die ik aanhaalde in 2022. Door deze posts te verwijderen, laten ze zien dat ze weten dat er iets mis is.
Op hun Facebookpagina stonden posts waarin foto’s van Japanse vrouwen uit de bekende blog ‘Tokyo Fashion’ werden gedeeld, zonder bronvermelding. Zelfs nadat mensen hen erop wezen dat ze @TokyoFashion moesten taggen, bleef die erkenning uit. Sterker nog: hun reactie was “Het is moeilijk want het is een Pinterest-afbeelding.” Dit soort gedrag laat zien dat het hen nooit ging om waardering, alleen om clicks, likes en winst.
Ze gebruikten beelden van Japanse mensen om hen vervolgens belachelijk te maken: video’s waarin mensen op straat worden gefilmd, begeleid met teksten en emoji’s die doen vermoeden dat het vooral grappig moet zijn hoe ‘vreemd’ Japanners zich kleden of gedragen. Oriëntalistisch, stereotyperend en diep respectloos.
Daarnaast zie je op een van de foto’s een Chinees-Australisch model Fernanda Ly, ze gebruiken wel de hashtag #Japanese terwijl ze helemaal niet Japans is.
Culturele toe-eigening is geen abstract fenomeen. Het is tastbaar. Het heeft economische én emotionele gevolgen. Bedrijven als Duke of Tokyo kapitaliseren Oost-Aziatische cultuur zonder enige verantwoordelijkheid te nemen voor de schadelijke beelden die ze verspreiden, of de gemeenschappen waar ze op bouwen. Terwijl mensen van Oost- en Zuidoost-Aziatische afkomst dagelijks te maken krijgen met racisme, stereotypering en marginalisatie, worden hun culturen schaamteloos gebruikt voor vermaak, marketing en economische winst.
Niet veel later nadat ik de post heb geplaatst op Instagram kreeg ik deze comment:
“First, thank you for calling our attention to these posts. We are extremely sorry that they were ever posted in the first place, and also sorry that we didn’t take them down sooner and apologise for them earlier.
No matter when we posted it, it is on us to correct past errors in judgement, credit all posts on our social media and remove anything that is offensive, inappropriate, or damaging. We took action to remove those posts before writing this response because we agreed wholeheartedly they needed to be removed and we wanted to act on that quickly. We took additional time to respond to ensure that our response isn’t just an apology, but also a commitment to do better.
Second, we are currently working to address the wider issues that you’ve touched on in your stories and post. It’s not enough to not act badly. We want to actively do better. We know that we made bad decisions in the past, and moving forward we are consulting with community groups to determine what actions we can take to be supportive of Japanese and Japanese-owned businesses and to be allies to the Japanese community here in the Netherlands. As a business, we have strived to create bars where all kinds of people feel welcome, safe, and excited to be there – guests as well as staff, so this issue is very close to our hearts. We will be making a formal statement with specific commitments within the next few weeks, once we have consulted with community groups and had input from members of the community. As white men, we know that we don’t have the lived experience or expertise to develop these commitments ourselves. We are very grateful for this opportunity to begin righting our wrongs and to do our best to make sure that we do better moving forward.”
Welke community groups zijn benaderd? En wie worden bedoeld met “members of the community”? Als er echt sprake is van luisteren en samenwerken, dan hoort daar transparantie bij. Wie zijn betrokken geweest bij deze gesprekken? Wat wordt er gedeeld, welke stemmen krijgen een plek, en op welke manier wordt die input meegenomen? Er is ook geen ‘formal statement’ geplaatst. Ondanks deze beloften en verstreken jaren blijven de antwoorden op deze vragen uit.
Het is moeilijk te geloven dat dit is gebeurd, sinds 2022 zijn er meerdere nieuwe zaken geopend zoals Izakaya Duki. Terwijl dezelfde problematische naamgeving en marketing zich blijven herhalen. Een echte toewijding aan verandering vraagt meer dan een reactie achteraf. Het vraagt om consequent handelen, publiek rekenschap en actieve samenwerking met mensen die al jaren kritiek hebben geleverd en kennis delen.
Geen eenmalige consultatie, maar structurele betrokkenheid. Wij kijken dan ook uit naar een concreet plan van aanpak en echte zichtbare veranderingen. Pas dan kan er echt gesproken worden over herstel.
Voordat je volgende keer uit eten gaat of een avondje karaoke plant, stel jezelf dan de vraag: Wie verdient hieraan? En: Wordt deze cultuur geëerd of uitgebuit?
Lees ook het artikel: Stop met culturele toe-eigening en start met culturele waardering
Meld racisme en discriminatie bij ons meldpunt. Melden werkt!
Rui Jun Luong (1996), opgegroeid in Friesland, heeft veel te maken gehad met discriminatie en racisme. Als multidisciplinair designer, fotograaf, videograaf, maker van Guess Who: Asian Edition en oprichter van Asian Raisins zet ze zich in voor bewustwording van onrecht, racisme en discriminatie. Door de oprichting van deze platform hoopt ze te voorkomen dat anderen hetzelfde meemaken als zij.
Als een non-profit belangenorganisatie voor Oost- en Zuidoost-Aziatische mensen in Nederland zijn wij afhankelijk van de vrijgevigheid van donateurs. Strevend naar een samenleving die open en welkom is voor iedereen, komen wij op voor de rechten van deze mensen.
Comments are closed