Asian Raisins ontving in mei 2025 meerdere meldingen over het boek dat in Amsterdam aan ruim 60.000 kinderen is geschonken. Op het ganzenbord in dat boek staat, “Ni Hao! Chinese toeristen blokkeren het fietspad. Om ze te ontwijken ga je terug naar vakje 39”.
Amsterdam bestaat 750 jaar en daarom is er mede door de gemeente Amsterdam een herdenkingsboek verspreid onder maar liefst 60.000 basisschoolkinderen in groep 5 tot en met 8, gemaakt door uitgeverijen Leopold en Pavlov, geschreven door Jan Paul Schutten. Het boek ‘Mijn Jarige Stad’, dat bedoeld was als een feestelijk cadeau ter ere van de rijke geschiedenis en diversiteit van Amsterdam, bevat een racistische zin in het bijbehorende bordspel: “Ni Hao! Chinese toeristen blokkeren het fietspad. Om ze te ontwijken ga je terug naar vakje 39”.
Wat gepresenteerd wordt als een inclusieve luchtige spelregel, is structurele stereotypering van mensen van Oost- en Zuidoost-Aziatische afkomst. Dit is geen onschuldige zin. Het is het zoveelste voorbeeld van hoe anti-Aziatisch racisme genormaliseerd en genegeerd wordt en zo wordt overgedragen aanvolgende generaties.
Het feit dat de speler die op dit vakje eindigt terug moet naar vakje 39 is ook geen toeval of onschuldige keuze. Voor velen binnen de Oost- en Zuidoost-Aziatische gemeenschap in Nederland roept het directe herinneringen op aan een pijnlijk racistisch incident dat landelijke aandacht kreeg. In 2013 maakte jurylid Gordon tijdens de talentenshow Holland’s Got Talent een racistische opmerking tegen een Chinese deelnemer: “Wat ga je zingen, nummer 39 met rijst?” Die zogenaamde ‘grap’ verwees naar het stereotype van de (genummerde) menukaarten in veel Chinese restaurants in Nederland.
De uitspraak leidde terecht tot brede verontwaardiging, maar werd door velen ook gebagatelliseerd onder het mom van ‘humor’. Het voorval werd echter een symbool van hoe alledaags racisme ten koste van Oost- en Zuidoost Aziatische mensen wordt genormaliseerd in de Nederlandse media en maatschappij. Door precies datzelfde nummer nu te gebruiken in een zogenaamd inclusief kinderboek en te koppelen aan ‘Chinese toeristen’ die het fietspad blokkeren, worden bestaande stereotypen opnieuw herhaald.
Het boek herhaalt het stereotype van ‘de Chinese toerist’ om mensen van Oost-Aziatische afkomst te ontmenselijken en als ‘de ander’ te positioneren. Deze framing draagt bij aan een schadelijke beeldvorming waarin Oost- en Zuidoost-Aziatische Nederlanders en vooral Chinezen nooit als volwaardige inwoners van Nederland worden gezien.
In een tijd waarin anti-Aziatisch racisme toeneemt, van geweld op straat tot uitsluiting op de werkvloer, moet dit soort schadelijke representatie in het onderwijs onacceptabel zijn. Wat leren we onze kinderen als zij in boeken leren dat Oost- en Zuidoost-Aziatische mensen een obstakel zijn dat je moet ontwijken?
Deze zin is geen losstaand voorval, maar een structureel probleem waarin mensen van Oost- en Zuidoost-Aziatische afkomst keer op keer worden gereduceerd tot een stereotype: de toerist, de ‘ander’, de ‘buitenlander’ en nooit echt onderdeel van de Nederlandse samenleving.
Dat dit in het onderwijs gebeurt en bekostigd is met publiek geld, zonder duidelijke reflectie vanuit de gemeente, maakt het des te pijnlijker. De gemeente heeft namelijk de handen er vanaf getrokken door het over te laten aan de uitgever en de inhoud van het boek niet eens te controleren. In de Telegraaf wordt Dania van Dishoeck van uitgeverij Leopold gequote: “Het is een superleuk boek en de gemeente heeft ons niets opgelegd. 0,0. Dat kan ik direct ontkrachten. Het idee om specifiek dit boek uit te delen, kwam van de uitgeverij zelf.”
In hetzelfde artikel geven ze aan dat inhoudelijke keuzes door de uitgeverij zijn gemaakt, ook rondom de bijrol van de burgemeester in het boek.
Zoals meerdere opiniemakers en media al aankaarten, waaronder Parool en The Contrapuntal, is het gevaar van dit soort racistische beeldvorming dat kinderen leren dat zulke opmerkingen normaal, grappig of onschuldig zijn. Maar dat zijn ze niet. Ze bevestigen bestaande machtsstructuren en dragen bij aan de dagelijkse ontmenselijking van Oost- en Zuidoost-Aziatische mensen in Nederland.
Na de publieke ophef reageerde de gemeente Amsterdam met de volgende boodschap: “Het is uiteraard nooit de bedoeling geweest dat de passage als discriminerend of kwetsend wordt ervaren. Het boek is juist bedoeld als cadeau aan alle Amsterdamse leerlingen van groep 5 tot en met 8 om hun stad te kunnen vieren en daarbij aandacht te hebben voor de diversiteit en geschiedenis van Amsterdam. We vinden het heel vervelend dat Aziatische Amsterdammers door de passage zijn gekwetst.“
Maar racisme is niet pas een probleem wanneer de intentie erachter slecht is. Racisme is een probleem wanneer de impact schadelijk is en dat is hier zonder twijfel het geval. De gemeente maakt hiermee opnieuw een klassieke fout: de intentie wordt centraal gesteld, terwijl de impact op een gemarginaliseerde groep wordt gebagatelliseerd.
Asian Raisins-oprichter Rui Jun Luong ontving ook via Instagram en LinkedIn eenzelfde reactie van de gemeente na het maken van deze video, waarin ze het boek bespreekt. In reactie op de gemeente Amsterdam vroeg ze: “ Wat zijn de vervolgstappen en waar is jullie verantwoordelijkheid? Diversiteit vier je niet door zulke racistische teksten te normaliseren. Ondanks dat het jullie intentie niet was om mensen te kwetsen, is het wel gebeurd. Het wordt niet alleen zo ervaren, het is racistisch.” Lees ook haar opiniestuk in het Parool.
Op 5 juni 2025 vond er een gesprek plaats tussen een delegatie uit de Oost- en Zuidoost-Aziatische Nederlandse gemeenschap en burgemeester Femke Halsema. De burgemeester erkende dat anti-Aziatisch racisme een groeiend en structureel probleem is. Ze gaf aan te begrijpen waarom de passage in het boek pijnlijk is en mensen heeft gekwetst. Tegelijkertijd benadrukte ze meerdere keren dat de uitgever waarschijnlijk geen racistische intentie had. Iets wat in ons gesprek niet centraal stond, omdat intentie nooit belangrijker is dan impact.
Het gesprek liet zien dat de gemeente erkent dat anti-Aziatisch racisme een serieus probleem is en dat er bereidheid is tot dialoog en beleid. Tegelijkertijd blijft het cruciaal dat wij als gemeenschap blijven aandringen op echte verantwoordelijkheid en niet genoegen nemen met halve maatregelen zoals stickers. Intentie is geen excuus. Racisme bestrijd je door verantwoordelijkheid te nemen, niet door pijn te relativeren.
Halsema gaf duidelijk aan dat zij geen officieel excuus kan aanbieden namens de uitgeverij en geen directe verantwoordelijkheid kan nemen voor het boek. Dit valt volgens haar buiten haar bevoegdheid en raakt aan journalistieke onafhankelijkheid. Daarom concludeerde zij dat ze het boek niet kan terugroepen, geen rectificatie kan eisen van de uitgeverij, maar wel een statement kan en wil maken.
Terwijl er in Amsterdam stickers worden uitgedeeld aan basisscholen die zij over de racistische uitlating kunnen plakken, noemde Halsema het idee van een sticker als ‘oplossing’ onzin, en gaf aan dat de verantwoordelijkheid volledig bij de uitgever ligt. Op Hart van Nederland is te lezen: “Burgemeester Halsema reageerde direct na het gesprek: ‘Ik begrijp heel goed dat mensen gekwetst zijn. Een kinderboek moet álle kinderen in Amsterdam een prettig en veilig gevoel geven, en dat is in dit geval niet gelukt. Dit is een moment waarop veel Chinezen en andere Aziaten in Amsterdam een grens trekken. Velen ervaren al lange tijd discriminatie en willen duidelijk maken dat dit onacceptabel is. En daarin geef ik ze gelijk.’”
De racistische passage in ‘Mijn Jarige Stad’ staat niet op zichzelf. Het is slechts het zoveelste voorbeeld in een lange rij van uitingen waarin racisme, stereotypering en ontmenselijking genormaliseerd worden in het Nederlandse onderwijs en kinderentertainment. Wat veelal als ‘onschuldig’ en ‘grappig’ wordt gepresenteerd, heeft diepgaande gevolgen voor hoe jonge kinderen leren kijken naar zichzelf en naar anderen.
Asian Raisins begon in 2023 de Stop Hanky Panky Shanghai campagne tegen het verjaardagslied “Hanky Panky Shanghai”, dat nog steeds op veel Nederlandse en Belgische basisscholen wordt gezongen. Het liedje gaat gepaard met kwetsende en discriminerende gebaren, zoals de ooghoeken met de vingers naar de zijkant trekken of de handen bij elkaar doen en buigende bewegingen maken. Dit zijn racistische karikaturen die het uiterlijk van Oost- en Zuidoost-Aziatische mensen belachelijk maken. Lees hier meer. Zoals Rui Jun Luong schrijft in Het Parool: “Door dit lied te blijven zingen, leren we kinderen al op jonge leeftijd dat racistische stereotyperingen normaal en acceptabel zijn.”
Het probleem beperkt zich niet alleen tot lesmateriaal of liedjes. Er zijn ook onderwijsprofessionals die zelf actief bijdragen aan het verspreiden van racistische stereotypes. We hebben door de jaren heen verschillende meldingen gekregen over een basisschoollerares die zich online ‘Juffie Iris’ noemt. In haar filmpjes reageert zij op de racistische ‘grappen’ en ‘moppen’ van haar leerlingen. Deze video’s, gepresenteerd als onschuldige humor, werden gedeeld met duizenden volgers. Rui Jun Luong heeft hierover een video gemaakt, waarna deze schadelijke video’s verdwenen van de social media pagina’s van Juffie Iris. Daarna volgden er geen publiek excuus of structurele actie door de lerares.
Ook in populaire Nederlandse kinderseries zoals Koekeloere worden schadelijke stereotypen over Chinese mensen verspreid. In deze aflevering praat het karakter Moffel zogenaamd ‘Chinees’ door klanken als “Pling, plong, plang” te benoemen, dit wordt niet gecorrigeerd. Zo leren kinderen op jonge leeftijd dat het normaal is om Chinese talen en mensen voor een grap te reduceren tot karikaturen.
Deze voorbeelden laten zien dat racisme in het onderwijs geen eenmalig voorval is, maar een structureel probleem. Kinderen leren van jongs af aan hoe de wereld in elkaar zit. Als we hen racistische stereotypes voorschotelen onder het mom van grapjes of traditie, worden deze stereotypen in stand gehouden.
“‘Sorry als iemand zich gekwetst voelt”, is geen excuus, het is een ontwijking. Het legt de last bij degene die geraakt is in plaats van verantwoordelijkheid te nemen voor racisme. Het zegt: ‘Het probleem is dat jij je zo voelt,’ in plaats van: ‘Het probleem is dat ik iets racistisch heb gezegd.’
Echte verantwoordelijkheid klinkt anders: ‘Wat ik zei was racistisch en fout. Ik bied mijn excuses aan en zal dit niet herhalen.’ Waarom is dit belangrijk? Omdat racisme niet wordt bestreden door halve excuses of vage spijtbetuigingen. Het vraagt om duidelijke erkenning van fout gedrag en de bereidheid om te veranderen. Alles minder dan dat is stilzwijgende goedkeuring van het systeem.”
Asian Raisins roept de gemeente Amsterdam en betrokken partijen op om verantwoordelijkheid te nemen. Niet in de vorm van excuses of diplomatieke statements, maar met concrete acties:
Asian Raisins eist:
Zolang gemarginaliseerde groepen worden genegeerd en hun ervaringen met racisme wordt afgedaan als ‘gevoelskwestie’, is er geen sprake van echte inclusie. Een viering van Amsterdam als stad van diversiteit en verbondenheid is pas geloofwaardig als die gepaard gaat met echte inclusie. In een stad met een diepgeworteld koloniaal en slavernijverleden vraagt dat om actieve bewustwording en verantwoordelijkheid, niet om het herhalen van schadelijke stereotypen. Inclusie is geen marketingterm, het zou vanzelfsprekend moeten zijn. Pavlov heeft inmiddels de online versie van Mijn Jarige Stad aangepast om de racistische tekst te verwijderen, maar dit boek is nog niet teruggeroepen of gecorrigeerd.
Dien een klacht in bij de initiatiefnemers. Daarnaast kun je discriminatie melden via discriminatie.nl. Heb je zelf te maken met racisme of discriminatie, of ben je getuige geweest? Maak ook een melding bij ons meldpunt
Initiatiefnemers Mijn jarige stad: Breed Bestuurlijk Overleg, Uitgeverij Leopold, Uitgeverij Pavlov, De Schoolschrijver.
Breed Bestuurlijk Overleg
De Amsterdamse basisscholen zijn samen verenigd in het Breed Bestuurlijk Overleg. Zij namen het initiatief voor een uniek cadeau voor alle leerlingen en hun leerkrachten, om zo samen op alle scholen Amsterdam 750 te vieren.
Uitgeverij Leopold
Leopold is een Amsterdamse kinder- en jeugdboekenuitgeverij.
Uitgeverij Pavlov
Pavlov maakt boeken. Het boek Mijn jarige stad is ontwikkeld samen met leerkrachten en leerlingen van verschillende scholen.
De Schoolschrijver
De Schoolschrijver biedt interactieve lesprogramma’s en trainingen rond lezen en schrijven voor alle basisscholen.
Bron:
https://amsterdam750.nl/artikel/60-000-basisschoolleerlingen-vieren-amsterdam-750-met-uniek-leescadeau/
Als een non-profit belangenorganisatie voor Oost- en Zuidoost-Aziatische mensen in Nederland zijn wij afhankelijk van de vrijgevigheid van donateurs. Strevend naar een samenleving die open en welkom is voor iedereen, komen wij op voor de rechten van deze mensen.
Comments are closed